ความชัดเจนในการนิยาม HR กับผลกระทบต่อโครงการด้านทรัพยากรบุคคล

ดร.ปิยะวัฒน์  จารุธนรัตน์กุล 

คอลัมน์ HR Corner นสพ.ประชาชาติธุรกิจ

วันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2550 ปีที่ 31 ฉบับที่ 3961 (3161)

หากเราได้ลองสังเกตเอกสารทางวิชาการ บทความหรือแม้กระทั่งภาษาพูดที่มีการกล่าวถึง "HR" เราจะพบว่า มีความหลากหลายในสาระที่ตั้งใจจะสื่อสารออกมา ซึ่งหลายครั้ง "สาระที่ตั้งใจ" ที่จะสื่อออกมา จะมีความแตกต่างกันออกไป ซึ่งอาจทำให้ผู้รับสารหรือแม้กระทั่งผู้สื่อสารเองอาจจะสับสนว่าตนต้องการจะสื่ออะไรกันแน่เมื่อกล่าวถึง "HR"

โดยความเข้าใจเบื้องต้น หลายท่านก็เข้าใจกันดีแล้วว่า "HR" เป็นคำย่อของ Human Resources หรือทรัพยากรมนุษย์ ซึ่งหากเป็น "การจัดการทรัพยากรมนุษย์" หรือ Human Resource Management ก็จะมี คำย่อเป็น "HRM" และนั่นก็คือความเข้าใจพื้นฐานที่เข้าใจตรงกัน แต่ในการใช้คำย่อดังกล่าวในทางปฏิบัติ เราจะพบว่าเจตนาของสาระที่ต้องการจะสื่อสารออกมาของคำว่า "HR" นั้นมีความหมายที่หลากหลายแตกต่างกันออกไป ซึ่งเราสามารถสรุปได้ดังนี้

1) HR หมายถึงนักบริหารทรัพยากรบุคคล ในกรณีนี้เป็นการสื่อถึง "บุคคล" ที่รับผิดชอบในฐานะผู้บริหารสูงสุดในสายงานทรัพยากรบุคคลในองค์กร ซึ่งอาจมีชื่อเรียกตำแหน่งที่ต่างกันไป เช่น หัวหน้าแผนกบุคคล, ผู้จัดการฝ่ายบุคคล, ผู้อำนวยการฝ่ายบุคคล หรืออื่นๆ ตามความเหมาะสมในแต่ละองค์กร ดังนั้นกลุ่มบุคคลที่มอง "HR" ในนิยามนี้มักจะเป็นผู้บริหารในองค์กร ที่มักจะเรียกบุคคลที่รับผิดชอบในงานด้านนี้ว่า "HR"

อย่างไรก็ตาม HR ในนิยามนี้ก็อาจจะหมายถึงบุคคลทุกคนที่มีอาชีพในสายงานด้านบริหารทรัพยากรบุคคล ซึ่งไม่จำเป็นต้องมีตำแหน่งเป็น ผู้บริหารสูงสุดของสายงานนี้ภายในองค์กร ซึ่งบุคคลกลุ่มนี้ก็จะเรียกตัวเองว่า HR หรืออาจจะถูกเรียกจากเพื่อนๆ ในวิชาชีพอื่นๆ แบบรวมๆ ว่าพวก HR

2) HR หมายถึงกระบวนการหรือระเบียบขั้นตอนในการบริหารทรัพยากรบุคคล ในกรณีนี้เป็นการสื่อถึง "วิธีการทำงาน" ในด้านต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับบุคลากรภายในองค์กร เช่น วิธีการได้มาและคัดเลือกบุคลากร วิธีการฝึกอบรมพัฒนาบุคลากร วิธีการให้ค่าตอบแทนบุคลากร เป็นต้น

ซึ่งนิยามนี้จะไม่ใช่การกล่าวถึง "บุคคล" แต่เป็นการกล่าวถึงวิธีการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องใน การได้มา พัฒนาและรักษาไว้ซึ่งบุคลากรขององค์กร

3) HR หมายถึงบุคลากรทุกคนในองค์กร ในกรณีนี้เป็นการสื่อถึง "บุคคลทุกคน" ในองค์กร ในฐานะ "ทรัพยากรมนุษย์" หรือ human resources ขององค์กร ซึ่งเป็นทรัพยากรประเภทหนึ่งที่องค์กรต้องใช้ประกอบกับทรัพยากรอื่นๆ เช่น งบประมาณ, เครื่องจักร, เทคโนโลยี เพื่อการบรรลุถึงเป้าหมายที่ต้องการ ซึ่งนิยามนี้จะไม่ใช่เป็นการกล่าวถึงเฉพาะ "คนอาชีพ HR" แต่จะหมายถึงบุคลากรทุกคนในองค์กร

ดังนั้นเราจะเห็นได้ว่า "HR" มีความหลากหลายของนิยามที่แตกต่างกันถึง 3 ประการใหญ่ๆ ข้างต้น จึงเป็นความจำเป็นอย่างยิ่งที่เราจะต้องกำหนดนิยามนี้ให้ชัดเจน ก่อนที่จะทำการศึกษาหรือพัฒนาโครงการใดๆ เกี่ยวกับทรัพยากรบุคคล ซึ่งหากนิยามเริ่มต้นนี้ไม่ ชัดเจนก็อาจทำให้โครงการต่างๆ ที่ตั้งใจดีแต่อาจจะได้ผลลัพธ์ที่ผิดเป้าหมายก็ได้เช่น

-โครงการประเมินประสิทธิภาพของ HR:เราต้องการจะประเมินประสิทธิภาพของ HR manager หรือบุคลากรทุกคนในฝ่าย บุคคลหรือประสิทธิภาพของกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับงานบุคคล หรือประสิทธิภาพของบุคลากร ทุกคนในฐานะทรัพยากรมนุษย์ขององค์กร

-โครงการสำรวจความคิดเห็นเกี่ยวกับ HR:ในองค์กร เราต้องการสำรวจความพึงพอใจที่มีต่อการให้บริการของ HR manager หรือความคิดเห็นต่อเจ้าหน้าที่ในฝ่ายบุคคล หรือความคิดเห็นต่อกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับงานบุคคล หรือความคิดเห็นของทรัพยากรมนุษย์ ทุกคนที่มีต่อองค์กร

-โครงการฝึกอบรมหน้าที่ในการบริหารงาน HR:เราต้องการกล่าวถึงหน้าที่ในการพัฒนาระบบและกระบวนการที่เกี่ยวข้องหรือหน้าที่ในการปฏิบัติตามกระบวนการด้านทรัพยากรบุคคลขององค์กร

-โครงการ Outsource HR:เราต้องการ outsource บุคลากรของฝ่ายบุคคล หรือ outsource กระบวนการทำงานและเทคโนโลยีด้านบุคลากร หรือ outsource บุคลากรในฝ่ายอื่นๆ เช่น IT เป็นต้น

-โครงการศึกษาวิเคราะห์สมรรถนะ (competency) ของ HR:เราต้องการศึกษา วิเคราะห์สมรรถนะเฉพาะของบุคลากรในฝ่ายบุคคล หรือสมรรถนะของบุคลากรของทุกฝ่ายในองค์กร

จากตัวอย่างข้างต้นจะเห็นได้ว่าการให้ความชัดเจนในนิยามของ "HR" จะมีความสำคัญและส่งผลกระทบอย่างยิ่งในการริเริ่มพัฒนาโครงการที่เกี่ยวข้องกับการจัดการทรัพยากรบุคคล ทั้งนี้เพราะหากเราไม่กำหนดนิยามให้ชัดเจนแล้ว โครงการที่เกิดขึ้นอาจให้คำตอบที่ถูกสำหรับคำถามที่ผิดไปจากความตั้งใจจริงของผู้ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นความสูญเปล่าที่เกิดขึ้นมาแล้วในหลายองค์กร

บทความอื่นๆ ในหมวดเดียวกัน

สมการบริหารคน สิ่งที่นักบริหารทุกคนต้องรู้

สมการบริหารคน สิ่งที่นักบริหารทุกคนต้องรู้

บริหารคน บริหารอะไร ?

บริหารคน บริหารอะไร ?

ขอบเขตของงานแรงงานสัมพันธ์

ขอบเขตของงานแรงงานสัมพันธ์

ตัวอย่างคำถามการสัมถาษณ์ผู้สมัครงาน

ตัวอย่างคำถามการสัมถาษณ์ผู้สมัครงาน

ความต้องการ & ความจำเป็นในการฝึกอบรม

ความต้องการ & ความจำเป็นในการฝึกอบรม

เรื่องเล็กๆ แต่สำคัญสำหรับการจัดฝึกอบรม

เรื่องเล็กๆ แต่สำคัญสำหรับการจัดฝึกอบรม

แรงงานสัมพันธ์ & พนักงานสัมพันธ์

แรงงานสัมพันธ์ & พนักงานสัมพันธ์

งาน Payroll คืออะไร

งาน Payroll คืออะไร

การบริหารงานบุคคล & ทรัพยากรมนุษย์ ?

การบริหารงานบุคคล & ทรัพยากรมนุษย์ ?

การสรรหาผู้สมัครจากสถาบันการศึกษา

การสรรหาผู้สมัครจากสถาบันการศึกษา